Độc tố tự nhiên là độc tố có sẵn trong tự nhiên ở động
vật và thực vật, triệu chứng lâm
sàng chủ yếu khi ngộ độc là hội chứng thần kinh (buồn nôn, nôn, rối loạn cảm
giác, vận động, đau đầu,...) kèm hội chứng tiêu hóa (đau bụng, tiêu chảy). Tỷ
lệ tử vong do ĐTTN thường rất cao. Các vụ ngộ độc thường liên quan đến tính
chất địa lý, mùa vụ khai thác, thu hái. Số lượng mắc thường ít, lẻ tẻ; tỷ lệ tử
vong lại cao.
Lào Cai
là một tỉnh miền núi phía Bắc, có
điều kiện kinh tế khó khăn, địa hình chủ yếu là đồi núi, đi lại rất khó khăn,
trình độ dân trí một số địa phương vùng cao thấp. Hàng năm, trên địa bàn tỉnh
vẫn xảy ra nhiều vụ ngộ độc do độc tố tự nhiên, chiếm 58,6% tổng số vụ
ngộ độc thực phẩm, thức ăn nguyên nhân chủ yếu là nấm, còn lại là do các loại
khác (sâu ban miêu, cóc, sắn cao sản, củ nâu, hoa chuông, cà độc dược, quả hồng
trâu, củ thương lục). Đặc biệt, có 04 vụ gây tử vong là do sắn cao sản và quả
hồng trâu và nội tạng cóc, sâu ban miêu. 100% các vụ ngộ độc do độc tố tự nhiên
xảy ra tại hộ gia đình, 88% số vụ là người đồng bào dân tộc thiểu số. Triệu chứng điển hình của các vụ ngộ độc do
độc tố tự nhiên nói trên là: đau đầu, hoa mắt, chóng mặt, đau bụng,
buồn nôn, nôn, tiêu chảy, có trường hợp suy thận.
- Nguyên nhân xảy ra các vụ ngộ độc
nói trên chủ yếu là do nhận thức và điều kiện kinh tế của người dân miền núi
nói chung còn rất hạn chế và khó khăn cộng với thói quen sinh hoạt của đa số
người dân ở vùng sâu vùng xa thường lên rừng hái nấm, hái rau, quả, đào củ
rừng về để chế biến các món ăn, ngâm rượu uống. Có trường hợp nhầm lẫn giữa
loài ăn được với loài không ăn được do đặc điểm hình thái của các loại này
giống nhau; cũng có những trường hợp các em học sinh còn nhỏ không phân biệt
được giữa những loại củ, quả ăn được và loại không ăn được dẫn đến những vụ ngộ
độc chết người (sắn cao sản và quả hồng trâu nói trên); có trường hợp nghĩ đó
là thuốc chữa bệnh nên hái về ăn…
Để không mắc ngộ độc do độc tố tự nhiên, Sở Y tế tỉnh Lào Cai khuyến cáo người dân
tuyệt đối không ăn các loại động, thực vật lạ; không tự ý sử dụng thuốc nam,
thuốc đông y khi chưa có hướng dẫn của thầy thuốc; rượu ngâm (rượu thuốc) không
nên uống nhiều; khi có ngộ độc thực phẩm xảy ra, cần lưu giữ và bảo quản toàn
bộ thức ăn, đồ uống đã ăn để phục vụ công tác điều tra và tuyệt đối không sử
dụng khi chưa có ý kiến của cơ quan chức năng, đưa bệnh nhân đến ngay cơ sở y
tế gần nhất để điều trị và cấp cứu kịp thời.
